Tanıma ve Ayırma
Teneke ve Konserve Kutusu Hurdası: Alüminyumla Karıştırmayın
Teneke, kalay kaplı çelikten üretilir; alüminyum içecek kutusuyla karıştırılması iki tarafı da zarara sokar. İkisini mıknatısla ayırt etmeyi ve tenekenin hangi kaleme girdiğini anlatıyoruz.
“Teneke” kelimesi günlük dilde iki ayrı şeyi anlatmak için kullanılır: konserve ve salça kutuları, bir de içecek kutuları. Oysa ikisi tamamen farklı metallerden üretilir ve hurda tarafında ayrı kalemlerdir. Bu ayrımı bilmek, doğrudan fiyata yansır.
Teneke aslında çelik, yüzeyi kalay
Teneke kutu, ince çelik sacın (genelde 0,15–0,3 mm) her iki yüzeyinin ince bir kalay tabakasıyla kaplanmasıyla üretilir. Kalay tabakası paslanmayı geciktirir ve gıdayla teması güvenli hale getirir. Gövdenin asıl taşıyıcısı ise çeliktir.
- Konserve ve salça kutuları: En yaygın teneke kaynağı.
- Ton balığı ve hazır gıda kutuları: Sac kalınlığı düşük, hacim küçük.
- Boya ve vernik kutuları: İçinde kalıntı olabilir; boşaltılmış olması tercih edilir.
- Yağ tenekeleri: Hacimli oldukları için miktar açısından verimlidir.
- Kapak ve kapatma halkaları: Kavanoz kapakları da genelde tenekedir.
Teneke ile alüminyum kutuyu ayırt etme
İkisi de parlak, ikisi de hafif görünür; karıştırılmaları çok yaygındır. Üç pratik ayrım yeterlidir:
| Ölçüt | Teneke (konserve) | Alüminyum kutu (içecek) |
|---|---|---|
| Mıknatıs | Tutar | Tutmaz |
| Ağırlık hissi | Aynı hacimde daha ağır | Daha hafif |
| Yüzey | Mat-gri, kaplamalı, genelde boyalı | Parlak, üzeri baskılı |
| Ezilme | Ezilir ama kenarları keskin kalır | Çok kolay ezilir, ince ve yumuşak |
| Hangi grup | Demir-çelik ailesi | Alüminyum ailesi |
Teneke hangi kaleme girer?
Teneke, demir-çelik grubunda değerlenir; ancak çıplak çelik hurdayla aynı değerde değildir. İki sebeple geride kalır:
- İnce kesit: Teneke çok ince olduğu için yığın yoğunluğu düşer ve ergitmede oksit kaybı yüksek olur.
- Kalay kaplama: Yüzeydeki kalay tabakası ayrı bir bileşendir; çelik içinde istenmeyen bir katkı olarak görülür.
- Boya ve kalıntı: Boyalı ve içi kirli kutular ayrıca fire payı doğurur.
Kalayın kendi kalemi olarak nasıl değerlendiğini kalayın kilosu ne kadar ve kalay hurda alımı sayfalarımızda anlattık.
Tenekeyi teslime hazırlamanın yolları
- Mıknatısla ayırın. Alüminyum kutuların teneke çuvalına karışması en sık yapılan hatadır.
- Boşaltın ve durulayın. İçindeki gıda kalıntısı hem fire hem koku sorunudur.
- Ezerek hacmi küçültün. Ezilmiş kutular aynı çuvalda çok daha fazla ağırlık taşır; nakliye verimi artar.
- Boyalı tenekeyi ayırın. Boya kalıntısı fire payını yükseltir; ayrı tutulduğunda bu pay düşer.
- Kuru tutun. Açıkta bekleyen teneke paslanır; pas da doğrudan değer kaybıdır.
Pasın hangi durumda gerçekten fire yazdığını paslı metal hurda yazımızda anlattık. Demir-çelik kalemlerinin tam ayrımı için DKP ve demir hurda sınıfları yazımıza bakabilirsiniz.
Teneke miktarınız arttığında, doğru kalemden değerlenmesi için ayrıştırılmış halde teslim etmeniz yeterlidir. Güncel değerler fiyat listemizde, hangi kalemleri kabul ettiğimiz ise hurda alımı sayfamızda.
Sık Sorulan Sorular
Teneke nedir, hangi metalden yapılır?
Teneke, çelik sacın ince bir kalay tabakasıyla kaplanmasıyla üretilir. Yani asıl gövde çelik, yüzeyi kalaydır. Konserve kutuları, salça ve ton balığı kutuları, boya kutuları ve bazı yağ tenekeleri bu malzemeden yapılır. Bu yüzden teneke, demir-çelik ailesine daha yakın bir kalemdir.
Teneke mıknatıs tutar mı?
Tutar. Tenekenin gövdesi çelik olduğu için mıknatıs kutuya yapışır. Alüminyum içecek kutusu ise mıknatıs tutmaz. Bu, ikisini sahada ayırmanın en hızlı yoludur: elinizdeki mıknatıs hangi kutuya yapışıyorsa o teneke, hangisine yapışmıyorsa o alüminyumdur.
Teneke ile alüminyum kutuyu karıştırmak neden sorun?
İkisi farklı kalemlerdir ve ayrı değerlenir. Karıştırıldıklarında parti tek kalem sayılır ve her iki metal de kendi sınıfından değerlenme şansını kaybeder. Ayrıca alüminyum kutu partisinin içine çelik karışması, alıcı tarafta ayrıca ayıklama gerektirir; bu da fire payı doğurur.
Konserve kutusunun içi yıkanmalı mı?
Yıkanması şart değil ama faydalıdır. İçinde yemek artığı kalan kutular hem koku ve hijyen sorunu yaratır hem de tartıya giren ağırlığın bir kısmını metal olmayan maddeye çevirir. Kısaca durulanmış ve süzdürülmüş kutular, olduğu gibi bırakılanlardan daha iyi değerlenir.
Evde biriken teneke için ayrı toplamaya değer mi?
Tek başına birkaç kutu için değmez, ama biriktirildiğinde anlamlı bir hacme ulaşır. Apartman, site, kafe ve restoran gibi düzenli atık çıkaran yerlerde teneke çuvalı ayrı tutulduğunda hem miktar hem kalite yükselir. Ayrıntı için [alüminyum içecek kutusu](/blog/aluminyum-icecek-kutusu) yazımıza bakabilirsiniz.