Tanıma ve Ayırma
DKP Nedir? Demir Hurda Sınıfları ve Aralarındaki Fiyat Farkı
DKP, ekstra, hurda demir, döküm, talaş… Kantarda hangi sınıfa girdiğiniz fiyatı doğrudan belirliyor. Sınıfların ne demek olduğunu ve nasıl ayrıldığını anlatıyoruz.
Demir hurdada "kilosu kaç para" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü demir hurda tek bir malzeme değil. Aynı kamyondan inen iki yığın arasında iki katına varan fiyat farkı olabilir. Farkı yaratan şey sınıflandırma.
Aşağıda kantarda karşımıza çıkan sınıfları, hangi malzemenin hangi sınıfa girdiğini ve sizin tarafınızdan yapılabilecek küçük ayrımların fiyatı nasıl etkilediğini anlattık.
DKP nedir?
DKP, soğuk haddelenmiş, düşük karbonlu, yüzeyi düzgün ince sacın adıdır. Açılımı olarak sektörde hem "Derin Çekme Pres" hem de İngilizce "Deep Drawing Quality" kullanılıyor; ikisi de derin çekme işlemine uygun kaliteyi tarif ediyor.
Bu sac beyaz eşya gövdelerinde, otomotiv panellerinde, mutfak ekipmanlarında ve makine kaportalarında kullanılır. Hurda tarafında DKP dediğimiz malzeme, bu sacın kesim ve pres artıklarıdır: temiz, homojen, kalınlığı belli.
DKP'nin değerli olmasının sebebi kimyasal olarak daha iyi bir çelik olması değil — tahmin edilebilir olması. Ergitmeye giren malzemenin bileşimi belliyse döküm hesabı tutar. Karışık hurdada ise ne çıkacağı belirsizdir, bu belirsizlik fiyattan düşülür.
Sınıf sınıf demir hurda
| Sınıf | Ne kapsar | Tipik kaynak |
|---|---|---|
| DKP (sac) | Temiz, ince, boyalı ya da boyasız soğuk sac artığı | Beyaz eşya, otomotiv, sac kesim atölyesi |
| Ekstra | Kalın kesitli, temiz, boyu kısaltılmış çelik parça | Konstrüksiyon, profil, kalın levha artığı |
| Hurda demir | Karışık, paslı, boyu uzun, kalınlığı değişken demir | Yıkım, tadilat, karışık atölye artığı |
| Döküm / pik | Dökme demir; kırılgan, gri kesit yüzeyi | Motor bloğu, radyatör dilimi, tezgâh gövdesi |
| Çelik talaş | Torna ve freze talaşı | Talaşlı imalat atölyeleri |
| Motor hurdası | Sargılı elektrik motoru, sökülmemiş halde | Pompa, kompresör, makine sökümü |
| Trafo hurdası | Sargı ve nüve birlikte | Pano, dağıtım, sanayi tesisi |
Bu listedeki sınıflardan DKP ve ekstra üst tarafta, karışık hurda demir alt tarafta yer alır. Döküm, talaş, motor ve trafo ise kendi başlarına ayrı fiyatlanır; karışık yığına atıldıklarında en düşük kalemin seviyesine düşerler.
DKP ile ekstra arasındaki fark
İkisi de temiz sınıftır, ama farklı sebeplerle. DKP'yi değerli yapan incelik ve homojenlik; ekstrayı değerli yapan ise kalınlık ve temizlik. Ekstra sınıfında kalın kesitli, üzerinde beton, ahşap, plastik olmayan, boyu ergitmeye uygun şekilde kısaltılmış parçalar aranır.
Pratikte kesişme noktası şurası: 3 mm üzeri kalınlıktaki temiz levha artıkları DKP değil ekstra tarafında değerlendirilir. Çok ince, folyo kalınlığındaki sac ise hafifliği sebebiyle DKP'nin altında kalabilir.
Döküm demiri nasıl tanırsınız?
Döküm (pik), çeliğe göre çok daha kırılgandır ve kesit yüzeyi gri, taneli görünür. Çekiçle vurduğunuzda çelik gibi eğilmez, çatlar veya kırılır. Motor bloğu, eski radyatör dilimleri, tezgâh ayakları, kanalizasyon kapakları tipik döküm parçalardır.
Döküm ergitmede farklı davrandığı için ayrı toplanır. Sac hurdasının içine karışan döküm parçalar tüm partinin sınıfını düşürebilir.
Fiyatı düşüren şeyler
- Metal dışı ağırlık: Beton, ahşap, lastik, plastik, cam. Tartıya girer, ergitmeye girmez.
- Derin pas ve kabuk: Yüzey pası sorun değil; kabuk atmış, katman katman dökülen pas fire olarak düşülür.
- Kapalı hacim: Sökülmemiş varil, tüp, kazan gibi içi görülemeyen parçalar hem güvenlik hem fire riski taşır.
- Uzun boy: Ergitme fırınına girmeyecek uzunluktaki profil ve boruların kesilmesi gerekir; bu iş maliyeti fiyata yansır.
- Karışık parti: Yukarıda anlattığımız en pahalı hata.
Teslimden önce yapabilecekleriniz
- Sacı kalın demirden ayırın — en büyük fiyat farkını bu yaratıyor.
- Döküm parçaları ayrı yığına koyun.
- Talaşı ayrı varilde biriktirin, üzerine başka malzeme atmayın.
- Elektrik motorlarını ayrı tutun; sargı bakırı ayrı fiyatlanır.
- Üzerinde beton, ahşap veya plastik kalmış parçaları temizleyin.
Demir ve çelik hurdasının alım koşullarının tamamını demir & çelik hurda alımı sayfasında, güncel kilogram fiyatlarını ise fiyat listesinde bulabilirsiniz. Motor ve trafo hurdasında bakır sargı çıkıyorsa bakır hurda alımı sayfasındaki sınıflandırma da işinize yarar.
Sık Sorulan Sorular
DKP'nin açılımı tam olarak nedir?
Sektörde iki karşılığı da kullanılıyor: "Derin Çekme Pres" ve İngilizce "Deep Drawing Quality" (derin çekme kalitesi). İkisi de aynı malzemeyi tarif ediyor: soğuk haddelenmiş, düşük karbonlu, derin çekmeye uygun ince sac. Hurda tarafında DKP dendiğinde bu sacın kesim ve pres artıkları anlaşılır.
Paslı sac DKP sayılır mı?
Hafif yüzey pası genelde sorun olmaz, ancak katmanlı ve kabuk atmış pas ağırlıktan fire olarak düşülür. Uzun süre açıkta beklemiş, iki yüzü de kabuklanmış sac artık DKP değil hurda demir sınıfında değerlendirilir. Farkı yaratan pasın varlığı değil, derinliği.
Boyalı sac hurdası hangi sınıfa girer?
Fabrika boyası (beyaz eşya paneli, otomotiv sacı) DKP değerlendirmesini bozmaz. Kalın epoksi kaplama, çinko kaplama veya plastik laminasyon varsa fire hesabı devreye girer. Sacın üzerinde plastik kaplama, conta veya sünger kaldıysa bunları sökmeniz doğrudan fiyatı yukarı çeker.
Motor hurdası neden ayrı bir sınıf?
Elektrik motoru tek bir metal değil: dışı sac veya döküm gövde, içi bakır sargı, bazen alüminyum rotor. Bu yüzden ne DKP'ye ne hurda demire girer, kendi sınıfında değerlendirilir. Sargı bakırını sökülü teslim ederseniz bakır kendi fiyatından, gövde kendi fiyatından işlem görür ve toplam belirgin şekilde artar.