Tanıma ve Ayırma
Sert Alüminyum mu Yumuşak Alüminyum mu? Sahada Ayırt Etme Rehberi
Alüminyumun sert veya yumuşak olması, içindeki alaşım elementlerine bağlıdır ve hurda fiyatını doğrudan etkiler. Profil, döküm, jant ve araiş alüminyumu nasıl ayırt edilir?
Alüminyum hurda denince çoğu kişi tek bir metal olduğunu düşünür. Gerçekte alüminyum, alaşım elementlerine göre birbirinden farklı davranan bir metal ailesidir. Bu fark hem sağlamlığı hem de hurda değerini belirler.
Fiyat listemizde “sert alüminyum” ile “yumuşak (araiş) alüminyum” ayrı satırlardır ve aralarında belirgin fark vardır. Bu yazı, o farkın nereden geldiğini ve malzemenizi hangi sınıfa koyacağınızı anlatıyor.
Sert ve yumuşak alüminyum arasındaki fark nedir?
Ayrım kimyasaldır. Saf alüminyum yumuşaktır; içine farklı elementler katıldığında sertleşir. Katkı arttıkça metal güçlenir ama geri kazanımı zorlaşır.
| Ölçüt | Yumuşak alüminyum | Sert alüminyum |
|---|---|---|
| İçerik | Neredeyse saf; katkı çok az | Bakır, çinko, magnezyum, silisyum katkılı |
| Sertlik | Yumuşak, kolay bükülür | Sert, dirençli, yaylanır |
| Eğme testi | Bükülür ve şeklini korur | Direnç gösterir, çatlayabilir |
| Ergitme kaybı | Düşük | Katkı ayrıştırması gerektirir, fire yüksek |
| Tipik ürün | Doğrama, ince profil, folyo | Uçak parçası, jant, döküm gövde |
Alüminyum hangi biçimlerde karşınıza çıkar?
- Doğrama ve profil: Pencere-kapı kasası, kutu profil, boru. Genelde yumuşak-orta alaşım.
- Jant: Araç jantları; döküm alaşımı, temiz ve ayrıştırması kolay.
- Döküm parça: Motor bloğu, şanzıman gövdesi, şarj dinamosu gövdesi.
- Radyatör: Petek yapısı ince ve karışıktır; ayrıştırma gerektirir.
- Talaş: Torna ve freze artığı; yağsız ve kuru olması belirleyicidir.
- Folyo ve kutu (UBC): İçecek kutusu; ince ama temiz bir kaynaktır.
Sahada sert-yumuşak ayrımı nasıl yapılır?
- Eğme testi: İnce bir kesiti elle bükmeyi deneyin. Kolay bükülüp şeklini koruyorsa yumuşak; direniyorsa sert.
- Yüzey: Sert alaşımlar genelde işlenmiş, parlak ve düzgün kenarlıdır. Yumuşak alüminyum mat ve daha yumuşak hatlıdır.
- Kullanım yeri: Uçak, jant ve döküm parçalar sert alaşım işaretidir; doğrama ve folyo yumuşak taraftadır.
- Ağırlık: Sert alaşımlar, aynı hacimde yumuşak alüminyumdan bir miktar ağır olabilir.
- Döküm izi: Kalıp izi, çapak ve yumuşak köşeler döküm alaşımı olduğunu gösterir.
Bu testler hızlı bir ön ayrım sağlar. Kesin alaşım tayini için tesisimizde analiz yapıyoruz; özellikle 6000 ve 7000 serisi profillerin gözle ayrımı her zaman net değildir.
Doğru ayırmanın getirisi
En sık yapılan hata, bütün alüminyumu tek çuvala doldurmaktır. Karışık gelen bir parti, içindeki en düşük sınıftan değerlenir. Oysa jant, profil, döküm ve talaş ayrı ayrı toplandığında her grup kendi kaleminden işlem görür ve toplam tutar belirgin biçimde yükselir.
Alüminyumun genel fiyat mantığını alüminyumun kilosu ne kadar, türlerin ayrıntılı ayrımını alüminyum çeşitleri yazımızda bulabilirsiniz. Alım koşulları için alüminyum hurda alımı sayfamıza, güncel kilo fiyatları için fiyat listesine bakın.
Sık Sorulan Sorular
Sert alüminyum neden yumuşak alüminyumdan ucuz?
Çünkü sert alüminyum, içine bakır, çinko, magnezyum veya silisyum katılmış bir alaşımdır. Bu katkılar metali güçlendirir ama geri kazanımda ayrıştırma gerektirir ve fire oranını yükseltir. Yumuşak (araiş) alüminyum ise daha saf olduğu için ergitmede kaybı azdır; bu yüzden daha yüksek fiyatlanır.
Sert ve yumuşak alüminyumu sahada nasıl ayırt ederim?
En pratik yöntem eğme testidir: ince kesitli yumuşak alüminyum kolayca bükülür ve büküldüğü yerde kalır; sert alaşım ise direnç gösterir, bükülmeye çalışıldığında yaylanır veya çatlar. Ayrıca sert alaşımların yüzeyi genelde daha parlak ve işlenmiş, yumuşak alüminyum ise mattır.
“Araiş” ne demek?
Araiş, sahada karışık alüminyum artıklarını ifade eden bir terimdir; genelde doğrama, profil, levha ve ince parçaların karışımıdır. İçinde sert alaşım parça bulunma ihtimali vardır, bu yüzden araiş alüminyum sınıflandırılırken içeriğine bakılır.
Alüminyum jant neden ayrı fiyatlanıyor?
Jant, döküm alüminyum alaşımıdır ve genelde içinde silisyum ile magnezyum bulunur. Parça büyük ve temiz olduğu için ayrıştırması kolaydır; bu da onu sınıf içinde avantajlı hale getirir. İçindeki metal valf, bilye veya çelik aksam ayrıştırıldığında fiyat daha doğru olur.
Alüminyum talaş neden daha düşük fiyatlı?
Talaş, ince ve yüzey alanı geniş bir malzemedir; üzerindeki yağ ve kesme sıvısı fire yaratır ve ergitme sırasında oksit kaybı yüksektir. Bu yüzden talaş, aynı alaşımın katı halinden her zaman daha düşük fiyatlanır. Yağsız ve kuru talaş en iyi değerlenen halidir.