Tanıma ve Ayırma
Data, Koaksiyel ve Fiber Kablo Hurdası: Hangisi Ne Ediyor?
Her kablo bakır içermez. Ağ ve koaksiyel kablolar ince bakır taşır, fiber optik ise camdır ve hurda değeri yoktur. Üç kablo ailesini bakır verimine göre karşılaştırıyoruz.
Bina, ofis veya tesis sökümünde ortaya çıkan kablolar tek tip değildir. Enerji kablolarının yanında ağ kabloları, anten kabloları ve fiber optik hatlar da çıkar. Bunların bir kısmı bakır taşır, bir kısmı hiç bakır taşımaz. Hepsini tek çuvala atmak, bakır partisinin verimini düşürür.
Kablo ailesinde üç ayrı grup
Enerji kablolarını (TTR, NYA, NYY ve zırhlı kablo yazımızda anlattık) bir kenara koyarsak, ağ tarafında üç grup vardır:
| Kablo türü | İletken | Bakır verimi | Hurda değeri |
|---|---|---|---|
| Data / ağ kablosu (UTP, Cat) | Çok ince bakır teller | Düşük | Var — hacimle anlamlı |
| Koaksiyel (anten, CCTV) | Merkez iletken + bakır örgü | Orta-yüksek | Var — kalın tiplerde iyi |
| Fiber optik | Cam (metal yok) | Yok | Yok — metal hurda sayılmaz |
Data kablosu: ince tel, düşük verim
Ağ kabloları çok ince bakır iletkenlerden oluşur ve her kabloda birden fazla iletken bulunur. Kesit ince olduğu için bir kilogram kablodan çıkan bakır, kalın enerji kablosuna göre belirgin biçimde azdır.
- Konnektörleri sökün. Uçlardaki plastik gövdeler fire demektir.
- Kılıfı soymayı değerlendirin. İnce iletkenleri soymak zahmetlidir; miktar azsa soyulmamış teslim daha mantıklı olabilir.
- Hacimle çalışın. Data kablosunun değeri tek tek değil, birikmiş hacimle ortaya çıkar.
- Koaksiyelden ayırın. İkisi aynı çuvala girerse koaksiyelin yüksek verimi kaybolur.
Koaksiyel kablo: ağ kablosundan daha verimli
Koaksiyel kablo, merkezde bir iletken ve çevresinde örgü halinde bir bakır ekran taşır. Bu ikili yapı, birim ağırlıkta önemli miktarda bakır demektir. Özellikle eski anten hatları, CCTV tesisatı ve kalın tipli koaksiyel kablolar iyi verim verir.
- Örgü ekranı koruyun. Bakırın önemli bir kısmı bu örgüdedir; keserken kaybetmeyin.
- Alüminyum örgülü tipleri ayırın. Bazı koaksiyel kablolarda ekran bakır değil alüminyumdur; bunlar farklı değerlenir.
- Kalın ve ince tipleri ayırın. İkisinin verimi aynı değildir.
Kablodan çıkan net bakırı hesaplamanın yolunu kablo hurda hesaplama, kesite göre verim tablosunu ise bakır kablodan ne kadar bakır çıkar yazımızda anlattık.
Karışık kablo çuvalının maliyeti
Fiber, data ve koaksiyel kabloyu tek çuvala doldurmak, kısa vadede kolay görünür. Ancak bu üçünün verimi birbirinden çok farklı olduğu için parti, en düşük verimli kalemden değerlenir. Fiber gibi bakır içermeyen bir kablonun aynı çuvalda bulunması ise doğrudan fire yazar.
Ayrıştırmanın maliyeti yoktur: kablolar zaten türüne göre kolayca tanınır. Kılıf rengi, kalınlık ve üzerindeki baskı çoğu zaman kabloyu doğrudan söyler.
Teslimden önce kontrol listesi
- Fiber optik kabloyu bakır çuvalından tamamen çıkarın.
- Koaksiyel kabloyu ayrı tutun; örgü ekranı koruyun.
- Data kablolarının konnektörlerini sökün.
- Zırhlı ve zırhsız kabloları karıştırmayın.
- Yanmış veya yanık kokan kabloyu ayrı çuvala koyun; ayrı kalemdir.
Yanık kablonun neden ayrı değerlendirildiğini yanık bakır neden ucuz yazımızda anlattık. Kablo partinizin verimini yerinde ölçüp net bakır ağırlığı üzerinden değerlendiriyoruz; güncel kalem değerleri için fiyat listemize, kabul koşulları için kablo hurda alımı sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Fiber optik kablo hurda olarak alınır mı?
Fiber optik kablonun iletkeni camdır; içinde bakır yoktur. Bu yüzden metal hurda olarak değeri yoktur ve bakır kalemi olarak alınmaz. Kablonun içinde zaman zaman çelik bir kuvvetlendirici (strength member) bulunur; bu da demir-çelik grubuna girer ve çok küçük bir ağırlık yapar. Fiber kabloyu bakır kablo çuvalına atmak, bakır partisinin verimini düşürür.
Data (ağ) kablosu ne kadar bakır içerir?
Ağ kabloları çok ince bakır iletkenler taşır ve iletken sayısı kabloya göre değişir. Kesitleri ince olduğu için birim ağırlıkta çıkan bakır oranı, kalın kesitli enerji kablolarına göre belirgin biçimde düşüktür. Yine de hacimli sökümlerde toplandığında anlamlı bir bakır miktarı oluşturur; bu yüzden ayrı toplanması gerekir.
Koaksiyel kablo değerli mi?
Koaksiyel kablonun merkezinde bir iletken, çevresinde ise örgü halinde bir bakır ekran bulunur. Bu yapı, kablonun birim ağırlıkta önemli miktarda bakır taşıması anlamına gelir. Kalın tipleri, ince ağ kablolarından daha yüksek verim verir. Bu yüzden koaksiyel kabloyu data kablosuyla aynı çuvala karıştırmak yerine ayrı tutmak daha doğrudur.
Data kablosunun uçlarındaki konnektörler sökülmeli mi?
Evet, faydalıdır. Konnektörler plastik ve metal karışımıdır; plastik kısmı tartıya girerse fire yazar. Uçları kesip atmak veya konnektörleri sökmek, partinin bakır oranını yükseltir. Aynı şekilde kablonun dış kılıfını soymak, verimi doğrudan artırır.
Kabloyu soyarak mı yoksa soyulmamış mı teslim etmeliyim?
İkisi de kabul edilir ama ayrı kalemdir ve farklı değerlenir. Soyulmuş bakır, izolasyonlu kablodan daha yüksek değerdedir; çünkü izolasyon fire demektir ve soyma emeği alıcı tarafta maliyet yaratır. Hangi yolun daha kârlı olduğu, kablonun kesitine ve miktarına bağlıdır. Ayrıntı için [kablo hurda hesaplama](/blog/kablo-hurda-hesaplama) yazımıza bakabilirsiniz.