Fiyat ve Hesaplama
Bakır Kablodan Ne Kadar Bakır Çıkar? Kesite Göre Verim Tablosu
Kablo hurdasının değerini plastiğin altındaki bakır belirler. Kesite göre tipik bakır verimi, soyma maliyeti ve kablonuzu satmadan önce yapmanız gereken hesap.
Kablo hurdası satarken en sık yapılan hata, kabloyu toplam ağırlığı üzerinden bakır fiyatına satmaya çalışmaktır. Oysa bir kablonun değerini plastiğin altındaki bakır belirler. Aynı 100 kilogram kablodan birinde 40 kilo, diğerinde 75 kilo bakır çıkabilir; ikisine aynı fiyatı vermek ikisine de haksızlık olur.
Bu yazıda kesite göre tipik bakır verimini, soyma maliyetinin hesaba nasıl girdiğini ve kablonuzu getirmeden önce kendi kendinize yapabileceğiniz kaba hesabı anlatıyoruz.
Bakır verimi nedir?
Bakır verimi, kablonun toplam ağırlığının yüzde kaçının bakır olduğudur. Kalan kısım izolasyon plastiği, dolgu malzemesi, varsa çelik zırh ve nadiren kâğıt/kumaş sargıdır.
Verim doğrudan fiyata çevrilir: yüzde 70 verimli bir enerji kablosunun kilogram fiyatı, yüzde 30 verimli ince bir veri kablosunun iki katından fazla olur. Aradaki farkı yaratan bakırın kalitesi değil, oranıdır.
Kesite göre tipik bakır verimi
Aşağıdaki aralıklar kendi soyma ve kırma hattımızdan geçen kablolarda karşılaştığımız tipik sonuçlardır. Kablo yaşı, izolasyon kalınlığı ve üretici farkına göre birkaç puan oynayabilir.
| Kablo tipi | Tipik kesit | Bakır verimi |
|---|---|---|
| İnce tesisat kablosu (TTR, NYA) | 1,5 - 2,5 mm² | yüzde 40 - 50 |
| Orta kesit enerji kablosu | 6 - 16 mm² | yüzde 55 - 70 |
| Kalın kesit enerji kablosu (NYY) | 35 mm² ve üzeri | yüzde 75'e kadar |
| İnce veri / iletişim kablosu | 0,5 mm² altı | yüzde 30 civarı |
Kural basit: kesit büyüdükçe verim artar. Kalın kablolarda bakır kütlesi büyür ama izolasyon kalınlığı aynı oranda artmaz. İnce kablolarda ise metre başına çok az bakıra kalın bir plastik kılıf düşer.
Soyma maliyeti hesaba nasıl giriyor?
Kabloyu endüstriyel soyma ve kırma makineleriyle biz açıyoruz. Bu işlemin maliyeti kablo başına kilogram başına 13 TL civarındadır ve bakır bedelinden düşülür.
İnce kablolarda bıçakla soyma verimsiz olduğu için kırma yöntemine geçiyoruz: kablo öğütülüyor, bakır granül halinde plastikten ayrıştırılıyor. İşlem farklı olsa da mantık aynı: elinizde kalan net bakır ağırlığı üzerinden ödeme yapılır.
Verimi düşüren durumlar
- Çelik zırh: Yeraltı kablolarındaki tel örgü zırh, bakır değil demir olarak değerlendirilir; ağırlığı fireye girer.
- Islak ve topraklı kablo: Şantiyeden sökülen kablolarda kılıf içinde kalan nem ve toprak, tartıda görünüp bakırda çıkmaz.
- Karışık parti: Veri kablosu ile enerji kablosu aynı yığında geldiğinde tek bir ortalama verim uygulamak zorunda kalırız. Kaba bir ayrım bile fiyatı yukarı çeker.
- Yanık kablo: İzolasyonu yakılmış kabloda bakır saflığı düşer, soyma bakırın altında fiyatlanır.
Kablonuzu getirmeden önce
- Kabloları kesitine göre kabaca ayırın: ince tesisat, kalın enerji, veri kablosu.
- Zırhlı kabloları ayrı tutun; hesabı farklı yürüyor.
- Tahmini toplam kilogramı bilin — yerinden alım planlaması buna göre yapılıyor.
- Emin olamadığınız partide fotoğraf gönderin; kesiti görünce verim aralığını telefonda söyleyebiliyoruz.
Kablo alım koşullarının tamamını kablo hurda alımı sayfasında, bakır sınıflarının ayrıntısını ise bakır hurda alımı sayfasında bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kabloyu soymadan getirsem kaybeder miyim?
Hayır. Soyulmamış kabloyu da alıyoruz; verim ölçüsü yapıp bakır ağırlığı üzerinden fiyatlandırıyoruz ve soyma işçiliğini düşüyoruz. Elle soymanın zahmetine değip değmeyeceği kablonun kesitine bağlı: kalın kesitli tek damarlı kabloda elle soyma mantıklı olabilir, ince çok damarlı kabloda harcadığınız süre kazandırdığından fazla olur.
Kabloyu yakarsam daha çok bakır kalmaz mı?
Ağırlık olarak evet, değer olarak hayır. Yanmış bakırın yüzeyinde karbon kalıntısı kalır, saflık düşer ve fiyat soyma bakırın altına iner. Ayrıca kablo yakmak çevreye zararlı ve yasaktır; yanık kabloyu makbuz karşılığı almak da bizim açımızdan sorunlu hale gelir. Yakmak yerine getirin, soymayı biz yapalım.
Çelik zırhlı yeraltı kablosunda hesap nasıl değişir?
Bu kablolarda dış kılıftaki çelik tel örgünün ağırlığı da toplama giriyor. Zırh, bakır değil demir fiyatından değerlendiği için toplam kilogram üzerinden bakır fiyatı beklemek yanıltıcı olur. Zırhın ağırlığını fire olarak ayırıp bakır kısmını ayrı hesaplıyoruz.
Kaç kilodan sonra yerinden alıyorsunuz?
Tesise getirilen küçük partileri de alıyoruz. Yerinden alım için genellikle 100 kilogram üzeri teslimatlarda aracımızı yönlendiriyoruz; şantiye ve fabrika işlerinde ise kablo atık kasası bırakıp doldukça alım planlayabiliyoruz.