Tanıma ve Ayırma
Bakır Hurda Sınıfları: Soyma, Lama, Boru, Bobin ve Yanık Bakır
Bakır hurda tek bir kalem değildir. Soyma, lama, boru, bobin, kalaylı, talaş ve yanık bakır farklı saflık, kaplama ve fire durumlarına göre değerlendirilir.
Bakır hurdada en sık yaşanan yanlış anlaşılma, tüm bakırların aynı kalemden değerlendirilmesini beklemektir. Oysa bakırın üzerinde izolasyon, kalay, emaye, yağ veya yanma kalıntısı olup olmaması; hangi sınıfta işlem göreceğini değiştirir.
Bu rehber fiyat tablosu değildir. Elinizdeki bakırın nasıl tanınabileceğini ve teslimden önce hangi malzemelerin ayrı tutulması gerektiğini anlatır. Güncel değerler için fiyat listesine bakabilirsiniz.
Bakır hurda sınıfları kısa karşılaştırma
| Sınıf | Nasıl anlaşılır? | Dikkat edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Soyma bakır | Parlak, çıplak ve mekanik olarak soyulmuş tel | Yanık veya kalaylı bakırla karıştırılmamalıdır. |
| Lama / bara | Pano ve trafo bağlantılarında görülen yassı bakır çubuk | İzolatör, civata ve farklı metal bağlantılar ayrılmalıdır. |
| Boru bakır | Klima ve tesisat sökümlerinden çıkan boru | Kaynak, oksit, yağ ve pirinç bağlantılar ayrı tutulmalıdır. |
| Bobin / sargı | Motor ve trafodan çıkan emaye kaplı tel | Vernik kaplama ve demir gövde netliği etkiler. |
| Kalaylı bakır | Yüzeyi gümüş renkli kalay kaplı bakır | Temiz soyma bakırla aynı sınıf değildir. |
| Yanık bakır | İzolasyonu yakılmış, koyulaşmış veya karbon kalıntılı bakır | Karbon ve oksit saflığı düşürür. |
| Bakır talaşı | İmalat ve tornadan çıkan ince kıymıklar | Yağ, nem ve başka metal karışımı ayrılmalıdır. |
Soyma, lama ve boru bakır nasıl ayrılır?
Soyma bakır genellikle kablodan mekanik olarak ayrılmış parlak tellerdir. Lama veya bara bakır; elektrik panoları, şalterler ve trafo bağlantılarında bulunan düz kesitli bakır parçalardır. Boru bakır ise klima, soğutma ve tesisat işlerinden çıkar.
Bu üç kalem aynı metal ailesindedir ama üzerlerinde kalan parça ve kaplama farklıdır. Örneğin boru bakırdaki pirinç rakor veya izolasyon; lama bakırdaki civata ve plastik ayırıcılar teslimden önce ayrıldığında tasnif daha net olur.
Bobin, kalaylı ve yanık bakır neden farklıdır?
Elektrik motoru ve trafodan çıkan bobin telleri emaye ya da vernik kaplı olabilir. Kalaylı bakır ise yüzeyindeki kaplama nedeniyle farklı davranır. Yanık bakırda ise izolasyonun ateşle uzaklaştırılması sonucunda yüzeyde karbon kalıntısı ve oksit oluşabilir.
Bakır tesliminden önce pratik ayırma listesi
- Soyulmuş parlak telleri, emaye kaplı bobin tellerinden ayrı tutun.
- Boru bakırdaki pirinç vana, bağlantı ve lastik parçalarını mümkünse ayırın.
- Kalaylı veya oksitli bakırı temiz soyma bakırla karıştırmayın.
- Talaşı kuru, kapalı kapta ve diğer metallerden ayrı biriktirin.
- Kablodan çıkan bakır için verim hesabı gerekiyorsa bakır kablodan ne kadar bakır çıkar rehberine bakın.
Hangi sınıfa girdiğinden emin olmadığınız bakır için birkaç fotoğraf ve yaklaşık miktar yeterlidir. Bakırın kabul koşullarını bakır hurda alımı sayfasında, güncel kalemleri ise fiyat listesinde bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Soyma bakır ile yanık bakır arasındaki fark nedir?
Soyma bakır, izolasyonu mekanik yöntemle ayrılmış temiz bakırdır. Yanık bakırda karbon ve oksit kalıntısı bulunabildiği için aynı sınıfta değerlendirilmez.
Kalaylı bakır soyma bakır sayılır mı?
Hayır. Kalay kaplama bakırın yüzeyinde farklı bir tabaka oluşturur; bu nedenle kalaylı bakır ayrı sınıflandırılır.
Bobin bakır neden ayrı değerlendirilir?
Motor ve trafo sargılarındaki tel emaye veya vernik kaplı olabilir. Kaplama ve söküm durumu, net bakır saflığını etkiler.
Bakır talaşı yağlı olursa ne olur?
Yağ ve nem, tartıdaki toplam ağırlığı artırsa da geri kazanılabilir metal değildir. Talaşın mümkün olduğunca kuru ve ayrı tutulması daha doğru sınıflandırma sağlar.