Tanıma ve Ayırma
304 mü 316 mı? Paslanmaz Çeliği Sahada Ayırt Etme Yöntemleri
Mıknatıs 430'u ayırır ama 304 ile 316'yı ayırmaz. Paslanmaz kalitesini sahada nasıl tespit ettiğimizi, hangi testin ne söylediğini ve neyi söylemediğini anlatıyoruz.
Paslanmaz hurda, kilogram fiyatı en çok yanlış tahmin edilen kalemlerden biri. Sebebi basit: "paslanmaz" tek bir malzeme değil, bir çelik ailesi. Aynı görünen iki parçadan biri diğerinin belirgin şekilde üzerinde fiyatlanabilir.
Bu yazıda sahada kullandığımız ayırt etme yöntemlerini, hangisinin ne kadar güvenilir olduğunu ve kesin sonucu neyin verdiğini anlattık.
Hurdada karşımıza çıkan üç kalite
| Kalite | Aile | Tipik bileşim | Mıknatıs |
|---|---|---|---|
| 304 | Östenitik | Krom + nikel (18/8 olarak bilinir) | Çekmez (işlenmişse hafif çekebilir) |
| 316 | Östenitik | 304'e ek olarak molibden içerir | Çekmez (işlenmişse hafif çekebilir) |
| 430 | Ferritik | Krom var, nikel yok | Çeker |
Fiyat sıralaması genellikle 316 > 304 > 430 şeklindedir. Farkı yaratan asıl kalem nikel; 316'da ayrıca molibden var. 430'da nikel bulunmadığı için diğer ikisinin belirgin şekilde altında kalır.
Mıknatıs testi: ne söyler, ne söylemez
Mıknatıs testi hurdacının en hızlı aracı, ama sınırları net.
- Söyler: Malzeme ferritik ailede mi (430 gibi), yoksa östenitik ailede mi (304/316). Ayrıca normal karbon çeliğini eler.
- Söylemez: 304 ile 316 arasındaki farkı. İkisi de tavlanmış halde mıknatıs çekmez.
- Yanıltır: Bükülmüş, çekiçlenmiş, derin çekilmiş veya kaynak görmüş 304 hafif manyetik hale gelebilir. Bu, malzemenin 430 olduğu anlamına gelmez.
304 ile 316'yı ayıran şey: molibden
316'yı 304'ten ayıran temel unsur bileşimindeki molibdendir. Molibden malzemeye klor ve tuzlu ortamlara karşı direnç kazandırır; bu yüzden 316 deniz suyuna maruz kalan yerlerde, kimya tesislerinde, ilaç ve gıda ekipmanlarında tercih edilir.
Sektörde bu farkı ortaya çıkarmak için molibden nokta testi kullanılır: temizlenmiş yüzeye özel bir test çözeltisi damlatılır, molibden içeren malzemede birkaç dakika içinde renk değişimi görülür, molibdensiz malzemede görülmez. Kimyasal bir test olduğu için yüzeyin yağdan ve pastan arındırılmış olması gerekir.
Biz sahada kesin sonuç için XRF analizör kullanıyoruz. Cihaz malzemeye temas ettirildiğinde bileşimdeki krom, nikel ve molibden oranlarını saniyeler içinde okur. Kimyasal test gerektirmez, malzemeye zarar vermez ve satıcı sonucu ekranda kendisi görür.
Nereden hangi kalite çıkar?
- 304: Mutfak tezgâhı ve evye, gıda ekipmanı, endüstriyel mutfak, korkuluk, süt tankı, genel amaçlı boru ve levha.
- 316: Kimya ve ilaç tesisi ekipmanı, deniz ortamına açık konstrüksiyon, tuzlu/asitli proses hatları, bazı ısı değiştiriciler.
- 430: Beyaz eşya kaplaması, dekoratif panel, bazı asansör kabinleri, mutfak dolabı yüzeyi.
Bir de nikel anot var: galvanik kaplama tesislerinden çıkar ve paslanmaz kategorisinin oldukça üzerinde bir kalem olarak ayrı değerlendirilir. Kaplama atölyesi boşaltıyorsanız bunu mutlaka ayırın.
Teslimden önce yapabilecekleriniz
- Mıknatısla kaba bir ön ayrım yapın: çekenler ve çekmeyenler.
- Üzerinde okunabilir damga olan parçaları ayrı tutun.
- Talaşı kalitesine göre ayrı varillerde biriktirin, çelik talaşıyla karıştırmayın.
- Emin olamadığınız partiyi ayırmayın; ölçümü sahada biz yapalım, yanlış ayrım kaybettirir.
Paslanmaz alım koşullarımızın tamamını paslanmaz hurda alımı sayfasında, 304, 316, 430 ve nikel anot için güncel kilogram fiyatlarını fiyat listesinde bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Mıknatıs çekiyorsa paslanmaz değil midir?
Yanlış bir yaygın inanış. Mıknatıs çekmesi paslanmaz olmadığını değil, farklı bir ailede olduğunu gösterir. 430 kalite paslanmaz ferritiktir ve mıknatıs çeker; yine de paslanmazdır. Ayrıca 304 gibi östenitik kaliteler bükülme, çekiçlenme veya derin çekme sonrası hafif manyetik hale gelebilir. Yani mıknatıs "paslanmaz mı" sorusunu değil, "hangi aile" sorusunu cevaplar.
304 ile 316 arasında fiyat farkı ne kadar?
316, içerdiği molibden ve daha yüksek nikel oranı sebebiyle 304'ün üzerinde fiyatlanır. Fark piyasadaki nikel ve molibden fiyatına göre değişir, bu yüzden sabit bir oran vermek doğru olmaz. Güncel rakamlar için fiyat listemize bakabilir ya da malzemenin fotoğrafını gönderip teyit alabilirsiniz.
Üzerinde 316 yazıyorsa yeterli mi?
İyi bir başlangıç ama tek başına yeterli değil. Boru ve levhalarda üretici damgası genelde doğrudur; ancak hurdaya gelen malzeme çoğu zaman kesilmiş, taşlanmış veya damgası okunamaz haldedir. Ayrıca aynı tesisten çıkan bir partide farklı kaliteler karışabiliyor. Bu yüzden damga görülse bile ölçüm yapıyoruz.
Paslanmaz talaşı da alıyor musunuz?
Evet, 304 ve 316 talaşını ayrı kalemler olarak alıyoruz. Talaşta kritik nokta karışmaması: çelik talaşıyla karışan paslanmaz talaş, paslanmaz fiyatını kaybeder. Talaşı kalitesine göre ayrı varillerde biriktirmek en yüksek getiriyi sağlıyor.