Fiyat ve Hesaplama
Metal Ağırlık Hesaplama: Boru, Levha, Tel ve Profil İçin Formüller
Bakır boru, pirinç levha, alüminyum profil ve tel ağırlığı nasıl hesaplanır? Özgül ağırlık tablosu ve çözümlü örneklerle kantar öncesi tahmin yöntemlerini anlatıyoruz.
Kantara gitmeden hurdadan ne kadar para çıkacağını bilmek isteyen herkesin yaptığı hesap aynıdır: ağırlık × fiyat. Fiyat listesi elinizdeyse eksik olan tek şey ağırlıktır. Bu yazıda boru, levha, tel ve profil için pratik hesap formüllerini çözümlü örneklerle veriyoruz.
Temel formül
Tüm hesapların özü şu cümledir: Ağırlık ( gram ) = Hacim ( cm³ ) × Özgül ağırlık ( g/cm³ ) Santimetreyle çalışırsanız katsayılar karışmaz; sonucu 1000’e bölerek kilograma geçersiniz.
Özgül ağırlık tablosu
| Metal / alaşım | Özgül ağırlık ( g/cm³ ) |
|---|---|
| Çelik ( genel ) | 7,85 |
| Paslanmaz çelik | 7,9 ( 400 serisi biraz düşük ) |
| Bakır | 8,96 |
| Pirinç | 8,4 - 8,7 |
| Alüminyum | 2,70 |
| Çinko | 7,14 |
| Kurşun | 11,34 |
Levha hesabı
Formül: uzunluk ( cm ) × genişlik ( cm ) × kalınlık ( cm ) × özgül ağırlık
- Bakır levha 100×50×0,2 cm → 1000 cm³ × 8,96 = yaklaşık 9 kg
- Alüminyum levha 200×100×0,3 cm → 6000 cm³ × 2,7 = 16,2 kg
- Çelik sac 120×60×0,15 cm → 1080 cm³ × 7,85 = 8,5 kg civarı
Boru hesabı
Boruda amaç kesit alanını bulmaktır. İki yol var:
- Kesit farkı: pi/4 × ( dış çap² − iç çap² ) × uzunluk × özgül ağırlık
- Pratik yaklaşım: pi × duvar kalınlığı × ortalama çap × uzunluk × özgül ağırlık
Örnek: dış çapı 2,8 cm, iç çapı 2,6 cm, boyu 200 cm bakır boru. Pratik formülle: 3,14 × 0,2 × 2,7 × 200 × 8,96 = yaklaşık 3 kg.
Tel hesabı
Formül: pi × yarıçap² × uzunluk × özgül ağırlık
Örnek: 2 mm çaplı bakır telden 500 metre: yarıçap 0,1 cm; kesit 0,0314 cm²; 50.000 cm uzunlukla hacim yaklaşık 1570 cm³; ağırlık yaklaşık 1570 × 8,96 = 14 kg.
Profil ve dikdörtgen kesit
Kutuprofil ve benzeri kesitlerde alan, dış dikdörtgenden iç dikdörtgen çıkarılarak bulunur: ( dış en × dış boy − iç en × iç boy ) × uzunluk × özgül ağırlık
Örnek: 4×2 cm dış, 3,6×1,6 cm iç kesitli alüminyum profil, 250 cm: ( 8 − 5,76 ) × 250 × 2,7 = yaklaşık 1,5 kg.
Kantar öncesi sağlama
- Hesabı iki kez yapın; en sık hata milimetre-santimetre karışmasıdır.
- Kaplama ve boyalı malzemede yüzde 2-5 fire payı düşünün.
- Karışık partide hesap değil sınıf kontrolü yapın; toplam ağırlığı ayırmadan çarpmak en büyük hatadır.
- Tartım anında dara, brüt ve net değerlerinin kantar fişine yazıldığından emin olun.
Özgül ağırlık kavramının ayrıntısını metal ağırlık hesaplama ve özgül ağırlık yazısında, fiyatların nasıl oluştuğunu fiyat listesi sayfasında bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Metal ağırlığı nasıl hesaplanır?
Temel mantık basittir: hacim × özgül ağırlık. Santimetreyle çalışırsanız sonuç doğrudan gram çıkar; 1000’e bölünce kilogram elde edersiniz. Levha, boru, tel ve profil için değişen tek şey hacim formülüdür.
Hangi metallerin özgül ağırlığını bilmeliyim?
Hurda sahasında en sık kullanılanlar: çelik 7,85; paslanmaz 7,9; bakır 8,96; pirinç 8,4-8,7; alüminyum 2,7; çinko 7,14; kurşun 11,34 g/cm³. Bakır ve kurşun arasındaki fark, aynı hacimde iki katına yakın ağırlık demektir.
Boru hesabında hangi çap kullanılır?
Dış çap ile iç çap farkından duvar kalınlığı bulunur; hesapta kullanılacak kesit alanı, dış daire alanından iç daire alanı çıkarılarak elde edilir. Pratikte pi × duvar kalınlığı × ortalama çap yaklaşımı da yeterli hassasiyeti verir.
Levha ağırlığı nasıl bulunur?
Uzunluk × genişlik × kalınlık üçü de santimetre cinsinden çarpılır, sonra metalin özgül ağırlığıyla çarpılır. Örneğin 100×50 cm ve 2 mm bakır levha: 100×50×0,2×8,96 = 8.960 gram, yani yaklaşık 9 kg.
Tel ağırlığı için uzunluk yeterli mi?
Çapı biliyorsanız evet. Tel kesit alanı pi × r² ile bulunur, uzunlukla çarpılır, özgül ağırlıkla çarpılır. Empaye ve izolasyon bu hesabın dışındadır; bobin telinde kaplanan kısım fire olarak düşülür.
Hesap kantarla tutmazsa ne olur?
Normaldir. Boya, galvaniz, nem, yağ, kaynak dilişi ve hava aralıkları hesabı saptırır. Kantar öncesi hesabın görevi kesin sonuç değil, sınıf kontrolü ve yaklaşık değer tahminidir.